آزادی و عدالت اجتماعی
جمعیت سوسیال دموکراسی برای ایران
بیانیه‌ی جمعیت سوسیال دموکراسی برای ایران
روز جهانی حمایت از قربانیان شکنجه
سازمان ملل متحد روز 26 ژوئن (۵ تیرماه) را روز جهانی حمایت از قربانیان شکنجه اختصاص داده است، تا توجه عموم را بر علیه جنایت شکنجه جلب کند و از قربانیان و بازماندگان ان حمایت کند . این روز به دو دلیل انتخاب شده است یکی از دلایل نمادین این روز ان است که منشور سازمان ملل متحد که نخستین سند بین‌المللی الزام‌آور که ترویج و احترام به حقوق بشر و آزادی‌های اساسی را از اهداف و وظایف سازمان ملل و دولت‌های عضو می‌داند در روز 26 ژوئن 1945 به امضای کشورهای بنیانگذار رسید ( کشورهائی که از جنگ جهانی دوم پیروز بیرون امده بودند ) دوم انکه در ژوئن جون سال 1987 است که کنوانسیون علیه شکنجه و سایر مجازات های بی رحمانه ، غیر انسانی یا تحقیر امیز به اجرا درامد.
هرچند که ممنوعیت شکنجه پیش از تصویب کنوانسیون منع شکنجه در اسناد بنیادین حقوق بشر مورد تأکید قرار گرفته بود. از جمله در ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب ۱۹۴۸ که تصریح می‌کند: “هیچ‌کس نباید تحت شکنجه یا مجازات یا رفتاری ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.”و یا در ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی مصوب ۱۹۶۶ نیز تکرار شده است. با این حال اهمیت جلوگیری از شکنحه و رفتارهای تحقیرآمیز ، لزوم وجود کنوانسیونی برای جلوگیری از ان را ضروری می‌ساخت ..
یکی از دست آوردهای مهم این کنوانسیون این است که تعریف متنع و جامعی از شکنحه داده است ،بر مبنای ان ، اصطلاح «شکنجه» به هر عملی اطلاق می‌شود که به موجب آن درد یا رنج شدید، خواه جسمی و خواه روحی، عمداً بر شخصی وارد شود، به‌منظور کسب اطلاعات یا اقرار از او یا شخص ثالث، مجازات او برای عملی که خود یا شخص ثالث مرتکب شده یا مظنون به ارتکاب آن است، یا ترساندن و وادار کردن او یا شخص ثالث به انجام یا ترک عملی، یا به هر دلیل مبتنی بر هر نوع تبعیض؛ مشروط بر اینکه این درد یا رنج توسط یک مقام دولتی یا شخص دیگری که در مقام رسمی عمل می‌کند، یا به تحریک، رضایت یا سکوت و چشم‌پوشی آنان اعمال شده باشد.
این تعریف شامل درد یا رنجی که صرفاً ناشی از مجازات‌های قانونی است، یا به‌طور ذاتی در آن مجازات‌ها وجود دارد، یا به‌صورت تبعی از آن ناشی می‌شود، نمی‌گردد.
نکته مهم این ماده آن است که برای «شکنجه» محسوب شدن یک عمل، معمولاً چهارعنصر اصلی باید وجود داشته باشد:
- درد یا رنج شدید جسمی یا روانی
- عمدی بودن عمل
- وجود هدفی مشخص (مانند گرفتن اعتراف، مجازات یا ارعاب)
- دخالت مستقیم یا غیرمستقیم مأمورانحکومتی یا افرادی که به نمایندگی از حکومت عمل می‌کنند
بیشتر کشورهای جهان به کنوانسیون منع شکنجه پیوسته‌اند. تا سال ۲۰۲۶ حدود ۱۷۴ کشور عضو این کنوانسیون هستند. هرچند عضویت در این کنوانسیون به معنای پایان شکنجه نیست، بلکه تعهد حقوقی برای جلوگیری از آن، تحقیق درباره موارد نقض و مجازات عاملان ایجاد می‌کند با این حال، چند کشور هنوز آن را تصویب یا به آن ملحق نشده‌اند
از جمله کشورهایی که عضو این کنوانسیون نیستند ایران است.
در مورد ایران، جمهوری اسلامی کنوانسیون را امضا نکرده است و به آن نپوسته است. در نتیجه مشمول نظام نظارتی ویژه این کنوانسیون نمی شود . در نتیجه از نظر حقوقی تحت نظارت «کمیته منع شکنجه» سازمان ملل قرار ندارد، هرچند ممنوعیت شکنجه در حقوق بین‌الملل عرفی و در اسناد دیگری مانند اعلامیه جهانی حقوق بشر نیز به رسمیت شناخته شده است.
جمعیت سوسیال دموکراسی برای ایران از همه‌ی مبارزان و کنشگران راه آزادی و حقوق بشر می‌خواهد که هوشیارانه و با همکاری جمعی برای از بین‌بردن این عمل غیرانسانی تلاش‌کرده و از افشای رژیم جمهوری اسلامی که کاربرد شکنجه‌های گوناگون جسمی و روانی علیه کنشگران سیاسی، مدنی و صنفی در گذشته و اکنون در حکومتش نهادینه شده‌است، از هیچ تلاشی فروگذار نکنند.
جمعیت سوسیال دموکراسی برای ایران
۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ برابر با ۳ تیر ۱۴۰۵
